شما اینجا هستید: تفسیر ها > احترام به والدین
احترام به والدین
وَ قَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَ لَاتَنْهَرْهُمَا وَ قُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا.
و پروردگارت چنین امر کرده است که جز او را مپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید، اگر یکی از آنها یا هر دو در نزد تو به بزرگسالی رسند به آنان اف(اوه) مگو و ...

و پروردگارت چنین امر کرده است که جز او را مپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید، اگر یکی از آنها یا هر دو در نزد تو به بزرگسالی رسند به آنان اف(اوه) مگو و آن دو را مران(با آن دو تندی مکن) و با ایشان به نرمی و زیبایی سخن گو و بر آنان بال فروتنی مهرآمیز بگستر و بگو: پروردگارا، بر آنان رحمت آور همانگونه که مرا در کودکی پرورش دادند. (سوره اسراء ، آیه 23)

در این آیه شریفه خداوند دو فرمان را در کنار یکدیگر قرار داده است:جز من نپرستید و به پدر و مادرتان احسان کنید.در ادامه، قرآن چگونگی رفتار فرزندان با پدر و مادر به ویژه در دوره سالخوردگی را مشخص می کند:

1.آنچه نشان دهنده دلتنگی و ناراحتی و انزجار است به پدر و مادر بروز ندهید.«افّ، اوه» به آنها نگویید، نگاه تند مکنید،روبر نگردانید.

2.آن دو را از خود مرانید، تنها نگذارید، از آغوش گرم خانواده دور مسازید. تا آنجا که امکان دارد پرستاری و رسیدگی به آنان را خود بر عهده بگیرید تا دوره سالخوردگی را "نزد" شما به سر برند.

3.به زیبایی و نرمی با ایشان سخن گویید.

4.در رفتار با ایشان، فروتنی همراه با مهر و عطوفت پیشه سازید.

در این قسمت، قرآن کریم از یک تشبیه زیبا بهره می برد؛ کبوتر را دیده اید و یا مرغ را؟جوجه هایش را زیر پر و بال خود می گیرد، می فرماید: بال رحمت و عطوفت را با فروتنی(نه با منّت) بر آنها فرود آر.

5.این آیه سفارش می کند که فرزندان برای پدر و مادر خویش دعا کنند و برای آنان از درگاه خدا طلب آمرزش و بخشش کنند.

6. و در آخر، تذکر می دهد که این پدر و مادر بودند که با زحمات طاقت فرسا و شیره جان خویش، فرزند را از کودکی و خردسالی تا جوانی تربیت کردند، پس شایسته است همانگونه که آن دو در کودکی به فرزند با مهر و عطوفت رفتار کردند، جوان نیز با آنان راه محبت پیش گیرد.در کنار این آیه روایات فراوانی در زمینه حق پدر و مادر بر فرزندان وارد شده است؛ به اسم کوچک صدایشان مزنید و پیشاپیش آنها راه نروید و قبل از ایشان ننشینید و (با رفتار و کردار خویش) موجب نشوید که دیگران پدر و مادر شما را ناسزا گویند.1

او را بجز در معصیت خداوند، اطاعت نمایید و به آنها نگاه تند مکنید.در حدیث است که اگر کسی به پدر و مادرش نگاه تندی بکند هر چند که آن دو به او (فرزند) ستم روا داشته باشند، خداوند از آن فرزند نمازی قبول نمی کند.2 و آن کسی که از سر مهربانی و محبت به پدر و مادر بنگرد، خداوند برای او ثواب یک حج مقبول نویسد.3 از آن سو کسی که رابطه خوبی با پدر ومادر نداشته باشد،به عنوان «عاقّ» معروف است، پیامبر اکرم(ص) آستانه عقوق(قطع رابطه) را گفتن یک افّ تعیین می کنند.4عاق والدین(کسی که به پدر و مادر خوبی نکند و آن دو را آزار دهد) بنابر روایات دچار آثار و عواقب شومی می شود:

1.در قرآن از عاق والدین به عنوان جبّار(متکبر) و بدبخت اسم برده شده است.5

2.از تمامی برکات شب قدر محروم است.6

4.دچار فقر و ذلّت می شود.7

5.عاق والدین در همین دنیا نتیجه کارش را می بیند.8

6.ملک الموت(مأمور قبض ارواح، عزرائیل) هنگام مرگ در چهره او اخم کند.9

7.به بهشت وارد نشود.امام صادق(ع) می فرماید:«سه دسته بهشت را نبینند؛ عاق والدین و آن کس که هرگاه به شراب دست یابد آن را بخورد و آن کس که چون کار خوبی انجام دهد، بسیار منت نهد».10

ناگفته نماند گاه ممکن است پدر و مادر به گونه ای رفتار کند که فرزندانش با او قطع رابطه کند، در این صورت پدر و مادر نیز سهمی از این گناه را بر دوش خواهند داشت، هر چند این رفتار والدین به هیچ روی مجوز قطع رابطه با آنان نمی باشد. پیامبر اکرم(ص) به امیرمؤمنان(ع) فرمودند:«لَعَنَ اللهُ والدین حَمَلا وُلدَهما علی عُقُوقِهِما».11  از رحمت خداوند دور است پدر و مادری که فرزندانشان را به قطع رابطه با آنان مجبور سازند.

پدر و مادر مرده و زنده ندارند!!

اگر آن دو مردند بر سر مزارشان برو،به ادب بنشین و قرآن تلاوت کن تا از تو شادمان شوند و برایت دعا کنند.دعای پدر و مادر چه در زمان حیاتشان چه بعد از فوت،چه دعا به نفع فرزند باشد و چه به ضرر آنها باشد (نفرین)، سریع مستجاب می شود.

امام رضا (ع) می فرماید:برادر بزرگتر در حکم پدر است.12 و  هر انسانی سه گونه پدر دارد: پدری که تو را به دنیاآورده، پدری که به تو آموزش داده، و پدری که تو را  همسر داده است.

1.المستدرک، ج 15،ص 199.   2.الوسائل الشیعه،ج 21،ص 501.    3.نهج الفصاحه،ص 1676.

4. کافی،ج 2،ص 348.   5. سوره مریم،آیه 32.  6.مستدرک،ج 7، ص431.   7. همان، ج 13،ص 332.

 8. همان، ج 15،ص 195.   9.مجموعه ورام، ج 2،ص 78.     10.مستدرک،ج 15،ص 676. 

 11.وسائل الشیعه،ج 9،ص 454.   12- بحارالانوار، ج75، ص335.

ارسال نظر